Jak działa gaszenie gazem i w jakich obiektach się je stosuje?

Gaszenie gazem to stałe urządzenie gaśnicze, które podaje do wydzielonej strefy środek w postaci gazu (obojętnego lub chemicznego), przerywając spalanie przez obniżenie stężenia tlenu oraz/lub pochłanianie ciepła, dlatego stosuje się je tam, gdzie nie można użyć wody ani proszku bez szkód wtórnych. Dobór rozwiązania zależy od oceny ryzyka, wartości chronionego mienia oraz możliwości uszczelnienia pomieszczenia, a instalacja wymaga utrzymania sprawności i przeglądów co 12 miesięcy zgodnie z wymaganiami producenta i praktyką wynikającą z przepisów ppoż.

Jakie korzyści daje gaszenie gazem w obiektach, gdzie liczy się ciągłość pracy?

Gaszenie gazem to rozwiązanie, które pozwala ugasić pożar bez zalewania pomieszczeń wodą i bez pozostawiania osadu po środku gaśniczym. W praktyce sprawdza się tam, gdzie nawet krótki przestój albo zniszczenie urządzeń oznacza realne straty.

W SPEC-POŻ w Białymstoku projektujemy i serwisujemy instalacje ochrony przeciwpożarowej, a dobór systemu gaszenia zawsze zaczynamy od oceny ryzyka pożarowego i tego, co w danym obiekcie ma być chronione.

Warto od razu rozróżnić dwa światy: systemy stałe oraz sprzęt podręczny. Gaszenie gazem najczęściej kojarzy się z instalacjami stałymi, ale w wielu obiektach stosuje się też gaśnice śniegowe do urządzeń elektrycznych oraz miejsc, gdzie nie wolno użyć wody. Jeśli chcesz porównać rozwiązania podręczne, zobacz kategorię gaszenie gazem w kontekście doboru sprzętu do pierwszej reakcji.

Na czym polega gaszenie gazem i dlaczego nie niszczy elektroniki?

Gaszenie gazem polega na podaniu do chronionej strefy środka gaśniczego w postaci gazu, który przerywa proces spalania i ogranicza rozwój pożaru. Najczęściej działa to przez obniżenie stężenia tlenu lub pochłanianie ciepła i hamowanie reakcji chemicznych płomienia. Ponieważ środek jest gazowy, nie pozostawia osadów i nie zalewa urządzeń, dlatego jest bezpieczny dla elektroniki i dokumentów.

W praktyce spotkasz kilka grup środków: gazy obojętne oraz środki chemiczne przeznaczone do gaszenia w zamkniętych pomieszczeniach. Kluczowe jest to, że skuteczność zależy od utrzymania odpowiedniego stężenia przez określony czas, dlatego pomieszczenie musi mieć zapewnioną szczelność, a instalacja powinna być poprzedzona oceną i próbą szczelności.

Typowy system obejmuje elementy wykrywania i uruchomienia oraz część wykonawczą. W obiektach chronionych gazem standardem jest integracja z systemem sygnalizacji pożaru, gdzie pracują czujki dymu, ciepła lub płomienia, centrala oraz sygnalizatory. To ważne, bo gaszenie gazem uruchamia się automatycznie po potwierdzeniu zagrożenia, a personel dostaje czas na reakcję dzięki zwłoce i sygnałom ostrzegawczym.

W jakich obiektach stosuje się gaszenie gazem najczęściej?

Gaszenie gazem stosuje się najczęściej w pomieszczeniach, gdzie pożar trzeba ugasić szybko, a użycie wody lub proszku spowodowałoby większe szkody niż sam ogień. Typowe są strefy z elektroniką, infrastrukturą krytyczną i pomieszczenia o wysokiej wartości mienia. Warunkiem jest możliwość wydzielenia i uszczelnienia przestrzeni, aby utrzymać wymagane stężenie środka.

Najczęstsze zastosowania to:

• Serwerownie i centra przetwarzania danych: gaszenie gazem ogranicza straty sprzętowe i pozwala szybciej wrócić do pracy, o ile po zdarzeniu wykonasz kontrolę i przywrócisz gotowość systemu.
• Rozdzielnie elektryczne i pomieszczenia UPS: brak przewodzącego osadu oraz szybkie zadziałanie zmniejszają ryzyko rozprzestrzenienia się pożaru po trasach kablowych.
• Archiwa, biblioteki, magazyny dokumentów: środek gazowy nie niszczy papieru jak woda, a po akcji nie ma problemu z czyszczeniem jak po proszku.
• Muzea, ekspozycje i depozyty: ograniczenie szkód wtórnych jest tu kluczowe, ale projekt wymaga dokładnej analizy kubatury i sposobu wentylacji.

W zakładach produkcyjnych gaszenie gazem spotyka się rzadziej jako ochrona całych hal, częściej jako ochrona wybranych stref technologicznych, szaf sterowniczych lub komór maszyn. Tam, gdzie występują ciecze palne, pyły lub duża wymiana powietrza, często lepsze są inne rozwiązania, na przykład tryskacze, mgła wodna albo instalacje pianowe.

Jak wygląda projekt i uruchomienie instalacji gaszenia gazem krok po kroku?

Projekt i uruchomienie instalacji gaszenia gazem zaczyna się od oceny ryzyka i ustalenia, co dokładnie ma być chronione oraz jaki scenariusz pożarowy jest realny. Następnie dobiera się środek gaśniczy, sposób detekcji oraz parametry uruchomienia, tak aby gaszenie gazem było skuteczne i bezpieczne dla ludzi.

Na końcu wykonuje się próby, odbiory i przekazanie do eksploatacji wraz z instrukcjami.

W praktyce proces obejmuje kilka stałych etapów. Najpierw ustala się granice strefy, kubaturę i elementy, które mogą powodować ucieczkę środka, na przykład przepusty kablowe, drzwi, klapy czy nieszczelności w sufitach podwieszanych. Potem projektuje się rozmieszczenie dysz, dobiera butle i prowadzenie rurociągów oraz przygotowuje logikę sterowania z SSP.

Ważnym elementem jest integracja z automatyką budynku. Przed zadziałaniem systemu zwykle realizuje się działania towarzyszące, takie jak zatrzymanie wentylacji, zamknięcie klap przeciwpożarowych, sterowanie drzwiami i uruchomienie sygnalizacji ostrzegawczej. Dzięki temu gaszenie gazem ma warunki do utrzymania stężenia, a osoby w pobliżu dostają jednoznaczny sygnał do ewakuacji.

Po montażu wykonuje się testy funkcjonalne oraz weryfikację szczelności chronionej strefy. To etap, którego nie warto skracać, bo nawet dobrze zaprojektowane gaszenie gazem nie zadziała prawidłowo, jeśli pomieszczenie nie utrzyma środka przez wymagany czas. Na koniec właściciel lub zarządca dostaje dokumentację powykonawczą oraz zasady eksploatacji, w tym procedury po zadziałaniu.

Jakie przeglądy i wymagania prawne dotyczą gaszenia gazem w budynku?

Gaszenie gazem jako stałe urządzenie gaśnicze musi być utrzymywane w stałej sprawności, a przeglądy wykonuje się co 12 miesięcy, zgodnie z wymaganiami producenta oraz praktyką wynikającą z przepisów ochrony przeciwpożarowej.

Dodatkowo w wielu rozwiązaniach obowiązuje okresowa kontrola stanu środka i osprzętu, a w razie zaleceń producenta także wymiana środka co 5 lat. Podstawą prawną są wymagania wynikające z rozporządzeń MSWiA dotyczących ochrony przeciwpożarowej budynków oraz utrzymania urządzeń przeciwpożarowych w sprawności.

W eksploatacji liczy się regularna kontrola elementów wykonawczych, sterowania i detekcji. Jeżeli instalacja jest powiązana z systemem sygnalizacji pożaru, trzeba pamiętać, że SSP też podlega obsłudze i próbom, a jego typowe elementy to czujki dymu, ciepła i płomienia, centrala oraz sygnalizatory.

W praktyce zaniedbanie SSP potrafi unieruchomić gaszenie gazem, mimo że same butle i rurociągi są sprawne.

W obiektach, gdzie są hydranty wewnętrzne, warto pamiętać o równoległych obowiązkach utrzymania ochrony. Hydranty podlegają przeglądom i badaniom zgodnie z PN-EN 671-3, a minimalne ciśnienie na prądownicy przy poborze wody powinno wynosić 0,2 MPa. To nie jest konkurencja dla gaszenia gazem, tylko uzupełnienie ochrony, szczególnie w częściach ogólnych budynku.

W części podręcznej ochrony przeciwpożarowej obowiązują przeglądy gaśnic co 12 miesięcy, a dobór i oznakowanie powinny być spójne z przeznaczeniem pomieszczeń. Same gaśnice są objęte wymaganiami normy PN-EN 3, a w obiektach gastronomicznych warto uwzględnić gaśnice na tłuszcze, obok proszkowych, pianowych i śniegowych.

W obiektach z instalacją gazową szczególnie istotne jest, aby personel wiedział, jak odciąć media i jak reagować przed uruchomieniem stałego gaszenia gazem.

Jeżeli planujesz wdrożenie lub modernizację ochrony, zacznij od sprawdzenia dokumentacji, scenariusza pożarowego i tego, czy pomieszczenia spełniają warunki do utrzymania stężenia środka. W razie wątpliwości warto oprzeć się na praktycznym przeglądzie obiektu i spójnym podejściu do całej ochrony przeciwpożarowej, a nie tylko do jednej instalacji.

W SPEC-POŻ pomagamy dobrać i utrzymać rozwiązania tak, aby gaszenie gazem działało wtedy, kiedy jest naprawdę potrzebne.

Przeczytaj także: Gdzie powinny być zamontowane czujniki dymu w budynku mieszkalnym?

Najczęściej zadawane pytania